ಹಂಪಿ

ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ತನ್ನ ಭವ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪುರಾತನ ಪಟ್ಟಣವು ಹಂಪಿಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯವಿದೆ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸುಂದರ ತಾಣವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭವ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ, 14 ರಿಂದ 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಅಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಅವಶೇಷಗಳು ಆ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಹಂಪಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಒಂದು ಜೀವಂತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಂತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲೂ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೀವು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.

ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ರಥಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಂಪಿಯು ಸುಮಾರು 29 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮುಕ್ತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇಂದು ಹಂಪಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

 ಕರ್ನಾಟಕದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ

ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ, 1986ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿಯುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ.

ಹಿಂದಿನ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಂಪಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರ, ವೈಢೂರ್ಯ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಪತನವಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಇಂದು ಉಳಿದಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಂದಿನ ವೈಭವದ ದಿನಗಳನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿವೆ.

ಹಂಪಿ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ?

ಹಂಪಿ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಕಲ್ಲಿನ ರಥ (Stone Chariot Hampi)

ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ರಥವು ಹಂಪಿಯ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಇದು ಗರುಡ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಗುಡಿಯಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ರಥವನ್ನು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ರಥದ ಚಕ್ರಗಳು ಕೂಡ ಕಲ್ಲಿನಿಂದಲೇ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಇದು ಹಂಪಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, 50 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟಿನ ಮೇಲಿದೆ.

ಶ್ರೀ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವನ ರೂಪವಾದ ‘ವಿರೂಪಾಕ್ಷ’ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹಂಪಿಯ ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಂಪಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ತನ್ನ ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ಅಥವಾ ‘ಗೋಪುರ’ಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೫೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ ಗೋಪುರವು ಬಹಳ ದೂರದಿಂದಲೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹಂಪಿಯ ಆಕಾಶರೇಖೆಯಲ್ಲಿ (Skyline) ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಪ್ರಮುಖ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೭ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ‘ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್’ ಅಥವಾ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಬಜಾರ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಬಜಾರ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಮುತ್ತು, ರತ್ನ ಮತ್ತು ವಜ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಾದರಿಯಾಗಿಯೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಲೋಟಸ್ ಮಹಲ್

ಹಂಪಿಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ನಯನಮನೋಹರವಾದ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ ಅದು ‘ಲೋಟಸ್ ಮಹಲ್’. ಇದನ್ನು ‘ಕಮಲ ಮಹಲ್’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭವ್ಯ ರಚನೆಯು ಹಂಪಿಯ ‘ರಾಜಬೀದಿ’ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಆವರಣದ (Royal Enclosure) ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದವರ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅರಳುತ್ತಿರುವ ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಲೋಟಸ್ ಮಹಲ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ (Indo-Islamic) ಶೈಲಿಗಳ ಅಪರೂಪದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಕಮಾನು ಆಕಾರದ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಂಪಿಯ ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗಿಂತ ಇದನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರಿಸಿದೆ.

ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಲನ್ನು ತಂಪಾಗಿರಿಸಲು ಪೈಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುವ ‘ಜಲ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ’ (Water Cooling System) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಹಂಪಿಯ ವೈಭವದ ದಿನಗಳ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ.

ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನ

ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವಾದ ‘ವಿಠ್ಠಲ’ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಕಂಬಗಳು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕಂಬಗಳನ್ನು ‘ಸಂಗೀತದ ಕಂಬಗಳು’ (Musical Pillars) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಟ್ಟಿದಾಗ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರಗಳು ಅಥವಾ ಶಬ್ದಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಇದು ಅಂದಿನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ಕೌಶಲಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಕಲ್ಲಿನ ರಥ’ (Stone Chariot) ನೆಲೆಸಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿವರಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಹಂಪಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲಾ ಭೂದೃಶ್ಯ

ಹಂಪಿ ಕೇವಲ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ಅಸಾಧಾರಣ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿರುವ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಲೋಕದಂತೆ ಕಾಣುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.

ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಈ ಬಂಡೆಗಳು ಇಂದಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಈ ಬಂಡೆಗಳೇ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಂಪಿಗೆ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಇಂತಹ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೀವು ಭಾರತದ ಮತ್ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಹಂಪಿಯ ಇತಿಹಾಸ

ಹಂಪಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಪಿಯು ಈ ಮಹಾನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದಿದೆ. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೩೬ರಲ್ಲಿ ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕರಾಯ ಎಂಬ ಸಹೋದರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹಂಪಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದರೆ, ಹರಿಯುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.

೧೫ನೇ ಮತ್ತು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹಂಪಿಯು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ವಜ್ರ, ರೇಷ್ಮೆ, ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರಸರಾದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡುವಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಆದರೆ, ಹಂಪಿಯ ಈ ವೈಭವವು ೧೫೬೫ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ತಾಳಿಕೋಟೆ ಕದನ’ದ (ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ತಾಳಿಕೋಟೆ) ನಂತರ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ದಖನ್ ಸುಲ್ತಾನರ ಒಕ್ಕೂಟವು ವಿಜಯನಗರದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಈ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಒಂದು ಕಾಲದ ಈ ಮಹಾನ್ ರಾಜಧಾನಿಯು ಜನವಸತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಗರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಇಂದು ಹಂಪಿಯ ಈ ಅವಶೇಷಗಳು ಆ ಭವ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಇದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.

ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು

ಹಂಪಿಯ ಭವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ತಾಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ:

ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತ, ಹಂಪಿ

ಹಂಪಿಯ ಅತ್ಯಂತ ನಯನಮನೋಹರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತವೂ ಒಂದು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹವು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಂಪಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಅದ್ಭುತ ನೋಟವನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು. ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಹೊಂಬೆಳಕು ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಇಡೀ ಪರಿಸರವು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಬಯಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ

ಹಂಪಿಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪೈಕಿ ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹವು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ನರಸಿಂಹ ದೇವನನ್ನು ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೬.೭ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಒಂದೇ ಒಂದು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ (ಏಕಶಿಲೆ) ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಂಪಿಯಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವನ ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರವಾದ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹವು ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಗಜಶಾಲೆ

ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಜಶಾಲೆಯು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಮನೆತನದ ಆನೆಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲು ಈ ಉದ್ದವಾದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಈ ಸ್ಮಾರಕದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು:

• ವಿನ್ಯಾಸ: ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಹನ್ನೊಂದು ಬೃಹತ್ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು (Domed Chambers) ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸುಂದರವಾದ ಕಮಾನುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ.
• ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿ: ಈ ರಚನೆಯು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ (Indo-Islamic) ಶೈಲಿಗಳ ಅಪರೂಪದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
• ವೈವಿಧ್ಯತೆ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಮ್ಮಟವು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಈ ಸ್ಮಾರಕದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ಆನೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸುಧಾರಿತ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಲೆಗೆ ಈ ಗಜಶಾಲೆಯು ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ರಾಣಿಯ ಸ್ನಾನಗೃಹ

ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಆವರಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ‘ರಾಣಿಯ ಸ್ನಾನಗೃಹ’ವು ಅಂದಿನ ರಾಜಕುಟುಂಬದವರು ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಖಾಸಗಿ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಇದರ ಒಳಾಂಗಣವು ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಒಳಗಡೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕೊಳವಿದ್ದು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಿಟಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರಾಜವೈಭವದ ಕಳೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಸ್ನಾನಗೃಹಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸುಧಾರಿತ ಜಲಾನಯನ (Aqueduct) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲ ಎಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ

ಹಂಪಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಹಂಪಿಯ ಇಡೀ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಮುಂಜಾನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿಯುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಬಿದ್ದಾಗ ಕಾಣುವ ದೃಶ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಏರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಸವಾಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಬೆಟ್ಟದ ತುತ್ತತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ಹಂಪಿಯ ನಯನಮನೋಹರ ದೃಶ್ಯವು ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಾಸಿವೆಕಾಳು ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹ

ಹಂಪಿಯ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಸಿವೆಕಾಳು ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹವು ವಿಜಯನಗರದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಒಂದು ಸುಂದರ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೨.೪ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಒಂದೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ (ಏಕಶಿಲೆ) ಅತ್ಯಂತ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ‘ಸಾಸಿವೆಕಾಳು’ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾಸಿವೆ ಎಂದರ್ಥ; ಗಣೇಶನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರವು ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುವ ಕಾರಣ ಈ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೆರೆದ ಮಂಟಪದ ಒಳಗಡೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್

ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅಥವಾ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಬಜಾರ್ ಹಂಪಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ವೈಭವದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಈ ಬಜಾರ್ ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ವರ್ತಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ರತ್ನಗಳು, ರೇಷ್ಮೆ, ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಈ ಬಜಾರ್ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ರಸ್ತೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಮಂಟಪಗಳು ಮತ್ತು ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಮೃದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ನಿಂತಿವೆ.

ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

ಹಂಪಿಯ ಸುಂದರ ಪರಿಸರವು ಕೇವಲ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಹಲವಾರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಂಡೆಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಹರಿಯುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ಸಾಹಸಮಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಂಪಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಲಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೋಜಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ.

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬುಟ್ಟಿ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ (Coracle Boat Ride)

ಹಂಪಿಯ ಪ್ರವಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವವೆಂದರೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ‘ಬುಟ್ಟಿ ದೋಣಿ’ ಅಥವಾ ಹರಿಗೋಲಿನ ಮೂಲಕ ವಿಹಾರ ಮಾಡುವುದು. ನದಿಯ ಶಾಂತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಅಪರೂಪದ ನೋಟವನ್ನು ಸವಿಯುವುದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸೈಕಲ್ ಮೂಲಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ

ಹಂಪಿಯ ವಿಶಾಲವಾದ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಸೈಕಲ್ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯುವುದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮದೇ ಆದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ ತುಳಿಯುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಇದು ಹಂಪಿಯ ಗಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಬಂಡೆ ಏರುವ ಸಾಹಸ

ಹಂಪಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳು ಸಾಹಸಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಂಡೆ ಏರುವ (Bouldering) ಹವ್ಯಾಸವಿರುವವರಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬಂಡೆಗಳು ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಸಾಹಸಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೀಕ್ಷಣೆ

ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದಂತಹ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಏರಿ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸವಿಯುವುದು ಹಂಪಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆ. ಹೊಂಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮಿಂದೇಳುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ನೋಟವು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಹಿಪ್ಪಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಭೇಟಿ

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಆಚೆ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ‘ವಿರೂಪಾಪುರ ಗಡ್ಡೆ’ ಅಥವಾ ‘ಹಿಪ್ಪಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಕೆಫೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹಸಿರು ಹೊಲಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬಯಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ

ಹಂಪಿಯ ಭವ್ಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ಹಂಪಿಯ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸೀಸನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಹಿತಕರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸುಮಾರು 15°C ನಿಂದ 30°C ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಹೊರಾಂಗಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲಿಗಿಂತ ಈ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಆರಾಮದಾಯಕವಾದ ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿಯ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು

ಹಂಪಿಯು ಕೇವಲ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ತಾಣವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಜೀವಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು. ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಹಂಪಿಯ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವಯುತವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಉತ್ಸವಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ಹಳೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಾಣುವ ಅಪರೂಪದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವ

ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಹಬ್ಬಗಳ ಪೈಕಿ ‘ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವ’ ಅಥವಾ ‘ವಿಜಯ ಉತ್ಸವ’ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳ ನಡುವೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುವ ಈ ಬೃಹತ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಇಡೀ ಹಂಪಿಗೆ ಹೊಸ ಕಳೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಂಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಶೇಷಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಉತ್ಸವವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಸುಂದರವಾದ ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂದಿನ ವೈಭವದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ

ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು

ಹಂಪಿಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಬ್ಬಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತಾದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ, ಇದು ಹಂಪಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?

ಹಂಪಿಯು ವಾಯುಮಾರ್ಗ, ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

• ವಾಯುಮಾರ್ಗ: ಹಂಪಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಜಿಂದಾಲ್ ವಿಜಯನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (Jindal Vijaynagar Airport), ಇದು ಹಂಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
• ರೈಲು ಮಾರ್ಗ: ಹಂಪಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಹೊಸಪೇಟೆ ಜಂಕ್ಷನ್ (Hosapete Junction), ಇದು ಹಂಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 13 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಗೋವಾದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಹೊಸಪೇಟೆಗೆ ನೇರ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.
• ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗ : ಹಂಪಿಯು ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 340 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದ್ದು, ಕಾರು ಅಥವಾ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅಂದಾಜು 6 ರಿಂದ 7 ಗಂಟೆಗಳ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು, ಬಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆ ವಾಹನಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಹಂಪಿಯ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು

ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಆರಾಮದಾಯಕವಾದ ಗೆಸ್ಟ್‌ಹೌಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೇಗಳಿಂದ (Homestays) ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಹಂಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅನುಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಂಪಿಯ ಒಳಗಡೆಯೇ ತಂಗಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೇಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯದ ಸವಿಯನ್ನು ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಿವೆ.ಹಂಪಿಯ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳುಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಆರಾಮದಾಯಕವಾದ ಗೆಸ್ಟ್‌ಹೌಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೇಗಳಿಂದ (Homestays) ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಹಂಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅನುಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಂಪಿಯ ಒಳಗಡೆಯೇ ತಂಗಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೇಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯದ ಸವಿಯನ್ನು ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಹಂಪಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು

ಹಂಪಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವಾರು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ತಾಣಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಸುಂದರ ನಿಸರ್ಗ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ಅನ್ವೇಷಿಸಬಹುದು:

ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಹೊಸಪೇಟೆ

ಹಂಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಜಲಾಶಯದ ನೋಟವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಆನೆಗುಂದಿ

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಆಚೆ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆನೆಗುಂದಿ ಒಂದು ಪಾರಂಪರಿಕ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಂಪಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ರಾಮಾಯಣದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ದಾರೋಜಿ ಕರಡಿ ಧಾಮ

ಹಂಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಭಾರತೀಯ ಕರಡಿಗಳ (Sloth Bears) ಸಂರಕ್ಷಿತ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಕರಡಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಸಾನಾಪುರ ಕೆರೆ

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಸುಂದರ ಕೆರೆಯು ಹರಿಗೋಲು ವಿಹಾರ (Coracle Ride), ಕ್ಲಿಫ್ ಜಂಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ.

ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಹತ್ತಿರದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು

ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ

ಹಂಪಿಯ ತವರೂರಾದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆ

ಆನೆಗೊಂದಿಯಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಇರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ

ತನ್ನ ಸುಂದರವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ಹಂಪಿಯ ಅನುಭವ

ಮೌನವಾಗಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳು ಅಂದಿನ ರಾಜರ ಶೌರ್ಯ, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಅಚಲವಾದ ಭಕ್ತಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ತಾಣವೇ ಹಂಪಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಶಾಶ್ವತ ಗತವೈಭವದ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಲು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಹಂಪಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಶೇಷಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಸೈಕಲ್ ತುಳಿಯುತ್ತಾ ಈ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬಹುದು. ಇನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ‘ಹಂಪಿ ಬಗ್ಗಿ ಟ್ರೈನ್’ (Hampi Buggy Train) ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಹಂಪಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿಯ ಸಮೃದ್ಧ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಲು ಹಾಗೂ ಮರೆಯಲಾಗದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಮ್ಮೆ ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ!

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQ)

ಹಂಪಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಹಂಪಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 340 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಹಂಪಿ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ?

ಹಂಪಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳು, ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಂಡೆಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ರಥ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಲೋಟಸ್ ಮಹಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿವೆ.

ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಯಾವುದು?

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯು ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಯಾವುದು?

ಹಂಪಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪವಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಹೊಸಪೇಟೆ ಜಂಕ್ಷನ್, ಇದು ಹಂಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 13 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ಇರುವ ದೂರ ಎಷ್ಟು?

ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಮಾರು 340 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದ್ದು, ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅಂದಾಜು 6 ರಿಂದ 7 ಗಂಟೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ರಥದ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು?

ಕಲ್ಲಿನ ರಥವು ಹಂಪಿಯ ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಐಕಾನಿಕ್ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಂಪಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ

ಹಂಪಿಯ ಲೋಟಸ್ ಮಹಲ್ ಎಂದರೇನು?

ಲೋಟಸ್ ಮಹಲ್ ಹಂಪಿಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಆಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳ ಸುಂದರ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಹಂಪಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೇ?

ಹೌದು, ಹಂಪಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ 1986 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಹಂಪಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳು ಬೇಕು?

ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆರಾಮವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2 ರಿಂದ 3 ದಿನಗಳ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ ಎಷ್ಟಿದೆ?

ಹಂಪಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಂತಹ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹40 ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ₹600 ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕವಿರುತ್ತದೆ (ಇದು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು).