ಹಂಪಿ

ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹಂಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಧಾರಣ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಬಲ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಂಪಿ, ಇಂದು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ‘ಬಯಲು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ’ವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ರಾಜರ ಆವರಣಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ದಡಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

‘ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಹಂಪಿ, ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾರಿಯೂ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಭವದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇವು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಹಂಪಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಭೇಟಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗತವೈಭವದ ಸುವರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯದ ಪಯಣವಾಗಿದೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಪರಂಪರೆ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ)

ಹಂಪಿಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಧಾರ್ಮಿಕ, ರಾಜಮನೆತನದ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ: ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಹಂಪಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಎತ್ತರವಾದ ಗೋಪುರವು ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿಂತು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಜಯ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ: ವಿಜಯನಗರದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುವ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು, ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ‘ಕಲ್ಲಿನ ರಥ’ (Stone Chariot) ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ‘ಸಂಗೀತ ಕಂಬ’ಗಳಿಗೆ (Musical Pillars) ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
• ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್: ಒಮ್ಮೆ ಗಿಜಿಗುಡುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಮಂಟಪಗಳ ಸಾಲು, ಅಂದಿನ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವೈಭವದ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಕಮಲ ಮಹಲ್ : ರಾಜರ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ (Royal Enclosure) ಈ ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
• ಆನೆ ಲಾಯ : ರಾಜರ ಆನೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಬೃಹತ್ ಲಾಯವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ನಿಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು

ಹಂಪಿಯ ಪರಂಪರೆಯು ಅಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

• ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ : ಹಂಪಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಿದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಹಂಪಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ದಡ: ಬಂಡೆಗಳ ನಾಡಿಗೆ ಶಾಂತತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ನದಿಯು, ಹರಿಗೋಲು (Coracle) ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ನಡೆಯಲು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನ

ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಚೆಗೆ, ಹಂಪಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿ ಜೀವನ, ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.

• ದೇವಾಲಯದ ಆಚರಣೆಗಳು: ವಿರೂಪಾಕ್ಷನಂತಹ ಸಕ್ರಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿವೆ.
• ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು: ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಕಲೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಬಟ್ಟೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
• ಪಾರಂಪರಿಕ ನಡಿಗೆ (Heritage Walks): ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳೊಂದಿಗೆ (Guides) ನಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರ, ಅಂದಿನ ದಿನಚರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು.

ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು

• ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವ:
  
  ಸಮಯ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
  
  ವಿಶೇಷತೆ: ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಮರುಕಳಿಸುವ ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ, ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಆಹಾರ ವೈವಿಧ್ಯ

• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಊಟ: ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸರಳ ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಊಟವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರುಚಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕೆಫೆಗಳು: ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಕೆಫೆಗಳು, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾದ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಸವಿಯಲು ಉತ್ತಮ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾಹಿತಿ

ಸಂಪರ್ಕ

• ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ರೈಲು ಮೂಲಕ: ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ‘ಹೊಸಪೇಟೆ ಜಂಕ್ಷನ್’, ಇದು ಹಂಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 13 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
• ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ: ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ‘ಜಿಂದಾಲ್ ವಿಜಯನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ’ (ವಿದ್ಯಾನಗರ), ಇಲ್ಲಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.

ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗಿನ ಚಳಿಗಾಲವು ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಯ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಡೆದು ನೋಡಲು ಆಯಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರವಾಸದ ಯೋಜನೆ

• ದಿನ 1: ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್, ನದಿ ದಡದ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ವೀಕ್ಷಣೆ.
• ದಿನ 2: ವಿಜಯ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ, ಕಮಲ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಆನೆ ಲಾಯ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಯಲ್ ಎನ್‌ಕ್ಲೋಜರ್ ವೀಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಡಿಗೆ.

ಹತ್ತಿರದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು

ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಂಪಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಾಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.

• ವಿಜಯನಗರ: ಹಂಪಿ ಇರುವ ಜಿಲ್ಲೆ. ಇದು ಪಾರಂಪರಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ತೀರದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.
• ಬಳ್ಳಾರಿ (ಸುಮಾರು 65 ಕಿ.ಮೀ): ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
• ಕೊಪ್ಪಳ (ಸುಮಾರು 60 ಕಿ.ಮೀ): ಕೋಟೆಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನಾಳ ಕಲೆಗೆ (Kinnal Crafts) ಹೆಸರುವಾಸಿ.
• ಗದಗ (ಸುಮಾರು 140 ಕಿ.ಮೀ): ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.

ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಂಪಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಮೌನ ಕಲ್ಲುಗಳು, ರಾಜರ, ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಲಾತೀತ ಗತವೈಭವದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.