ಐಕೋಮೊಸ್ (ICOMOS) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಆರು ದಿನಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಜ್ಞರ ತಂಡವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೨, ೨೦೨೬ ರಂದು ದೆಹಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದು, ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು. ತಂಡವು ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಹಂಪಿ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ (Master Plan) ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (IMP) ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿತು.
ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸವು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರು ನಿಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಡಾ. ಜಾರ್ಜ್ ಅಭುಂಗು (ಕೀನ್ಯಾ) ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಇಚಿತಾ ಶಿಮೋಡಾ (ಜಪಾನ್) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ತಜ್ಞರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.


ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ತಜ್ಞರು
ಸಂಯುಕ್ತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ನಿಯೋಗವು ಹಂಪಿಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವಲಯ (Buffer-zone) ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಸಮುದಾಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿತು.
- ಡಾ. ಜಾರ್ಜ್ ಅಭುಂಗು (ಕೀನ್ಯಾ): ನಿಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ (Mission Lead) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಐಕೋಮೊಸ್ (ICOMOS) ನ ಹಿರಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ.
- ಶ್ರೀ ಇಚಿತಾ ಶಿಮೋಡಾ (ಜಪಾನ್): ಐಕೋಮೊಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ತಜ್ಞರು.
- ಜಾನ್ವಿಜ್ ಶರ್ಮಾ: ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳು), ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ (ASI).
- ಕವಿತಾ ಎಸ್. ಮನ್ನಿಕೇರಿ, ಭಾ .ಆ .ಸೇ: ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ.

ಹಂಪಿ ಹಾಗೂ ಆನೆಗುಂದಿಯಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (HWHAMA) ರೂಪಿಸಿದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ನಿಯೋಗವು ರಾಜಪಾರಂಪರಿಕ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳ ಆವರಣಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿತು.
- ೧. ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳು: ಜನಸಂದಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕಮಲಾಪುರದ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.
- ೨. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳು: ಕಲ್ಲಿನ ರಥ (Stone Chariot) ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯಗಳ ಭೌತಿಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತಜ್ಞರ ತಂಡವು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿತು.
- ೩. ಪಾರಂಪರಿಕ ತಳಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಜಾರ್ಗಳು: ತಜ್ಞರು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಬಜಾರ್ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣ ಬಜಾರ್ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.
- ೪. ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ತಪಾಸಣೆ: ಕೃಷ್ಣಾಪುರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಪರ್ಯಾಯ ರಸ್ತೆಗಳು, ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಗವು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿತು.
- ೫. ಆನೆಗುಂದಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವಲಯಗಳು (Buffer Zones): ನಿಯೋಗವು ಆನೆಗುಂದಿಯ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಗಗನ್ ಮಹಲ್ಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿತು.
ಪಾಲುದಾರರ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ (ASI), ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಸಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಾಲುದಾರರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಗವು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿತು.
“ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟರೆ, ಜೀವಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಾಣವೊಂದು ನಿರ್ಜನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.” – ಡಾ. ಜಾರ್ಜ್ ಅಭುಂಗು, ಐಕೋಮೊಸ್ (ICOMOS) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಜ್ಞರು

ಚರ್ಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರಸುಗಳು:
- ಸಂತುಲಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (Balanced Development): ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವಲಯದ (Buffer zone) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೂಲ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ತಜ್ಞರು ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.
- ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶಂಸೆ : ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (HWHAMA) ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಸಮನ್ವಯ ಹಾಗೂ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತಜ್ಞರ ತಂಡವು ಪ್ರಶಂಸಿತು.
- ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ: ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ವಲಯವಾರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ಸನ್ಮಾನ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮, ೨೦೨೬ ರಂದು, ನಿಯೋಗವು ಹಂಪಿಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ, ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಕರೆದಿದ್ದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು

ರಾಜ್ಯದ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಹಿರಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಿತಿಯ (World Heritage Committee) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪಾಲನೆಯ ಕುರಿತು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.



ವಿಜಯನಗರದ ಅಪೂರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ನಾಯಕರು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅಂತಿಮ ವರದಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಆರು ವಾರಗಳ ಒಳಗೆ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಿತಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದು.


ವಿಡಿಯೋ ವೀಕ್ಷಿಸಿ: ಯುನೆಸ್ಕೋ ತಂಡದಿಂದ ಹಂಪಿಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ: UNESCO Team Visits Hampi | ಹಂಪಿಯ ಗತವೈಭವ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಯುನೆಸ್ಕೋ ತಂಡ
